TOPLU ULAŞIM SORUNLAR VE ÇÖZÜMLER

Diyarbakır Şehrimizde bilindiği gibi toplu taşıma Diyarbakır Büyükşehir Belediyemize ait otobüsler, Halk Otobüsleri ve Minibüsler vasıtasıyla yapılmaktadır.

Diyarbakır şehrimizde toplu taşımanın bu yollarla yapılması sırasında şehrimizin trafiğini arttıran ve halka eziyet veren farklı sorunlar ortaya çıkmaktadır.

Diyarbakır Kent Merkezi toplu ulaşımda artık çağdışı kalmış yöntemlerle yürütülmeye çalışılıyor.  Merkezi nüfusu 1 milyonu aşan bir şehir olarak artık mutlak surette Metro ve/veya raylı Sistemlere en az 10 yıl öncesinde geçiş yapması gereken şehrimizde ne yazık ki bunlar hala birer hayal olarak içimizde bir ukde kalacak gibi görünüyor. Gerek Siyasetçilerin gerekse de Bürokraside bulunan yetkililerin bunları düşünse bile uygulamaya koymakta isteksiz oldukları görülüyor. Şehrin dinamikleri olan Siyaset, Bürokrasi, Esnaf ve Sanatkar, Medya, Sanayi ve Ticaret Odaları ve STK’lar gibi Kurumlarımızında üzerinde dur(a)madıkları bu uygulamalar olmayınca mecburen bizlerde eski usullerle sadece Otobüs ve Dolmuşlarla Toplu Taşımada eziyet çeke-çeke günümüzü dolduruyor ve her bir yolculukta yöneticilerimize yönelik her türlü eleştiriyi dinliyoruz.  Ekseri eleştiri ise Şehrin yöneticilerinin ve Siyaset Kurumunun bu şehrin yoksul halkının sorunlarıyla gerektiği kadar ilgilenmedikleri yönündedir.
Oysa ülkemizde bu konuda bu sorunlarını aşmış ve halkını rahatlatmış şehirlerde vardır.
 Türkiyemizin Diyarbakır ile aynı merkezi nüfusa sahip olan güzel illerinden Kayseri ilimizde (merkezi Nüfus bugün 1 Milyon 100Bin)  10 yıldan fazladır toplu ulaşımda dolmuşlar ve yarım otobüsler TAMAMEN KALDIRILMIŞ, Toplu ulaşım Raylı Sistem (KAYSERAY) ve BÜYÜK Otobüslerle yapılmaya başlanmıştır. Dolmuşlar sistemden kaldırılırken 2 Dolmuşa/2 yarım otobüse 1 büyük Otobüs tahsisi yapılmış ve Havuz Sistemine geçilerek Toplu ulaşımın tek bir elden yapılması yoluyla mükemmel bir rahatlama sağlanmıştır. 

Epey bir zamandır Diyarbakır şehir içi ulaşımın oldukça fazla aksadığı ve mutlaka çözümler bulunması gerektiği bilinmektedir. Uzun zamandır toplu taşımayı bizzat kullanan biri olarak gördüğüm  Sorunları ve Çözüm Önerilerimi paylaşmak istedim. Umarım faydası olur ve gereken adımlar atılır.

Gözlemlerime göre Sorunların ve Çözümlerin başlıcaları şunlardır.

Şehrimizde YETERİNCE BELEDİYE OTOBÜSÜ BULUNMAMAKTADIR.

Bu yetersizlik sebebiyle bir çok yerde özellikle sabah saatlerinde izdiham yaşanmakta ve bir çok defa yolcular YOLCU FAZLALIĞINDAN DOLAYI araçlara binememektedir.  Kamuoyunda dolaşan dedikodulara göre halen  50 Adet belediye Otobüsü "Şoför yokluğundan dolayı" Belediyenin garajında kontak vurulamadan öylesine yatmaktadır.  Eğer bu doğruysa vatandaşlar bunca sıkıntı yaşarken Otobüsler için neden Şoför istihdamına gidilmediğinin bir açıklaması olmalıdır. Elbetteki işin doğrusunu yetkililer açıklama yaparlarsa öğrenebileceğiz.

Diyarkart dolum Üniteleri şehrimizin bir çok yerinde bulunmamaktadır. Örneğin; 500 Evler, TOKİ ve Afad Evleri bölgesinde 5.000'den fazla sayıda konut olmasına rağmen 1 tek adet ATM veya Market, Büfe tarzı yerlerde kart dolum yeri yoktur.

Özellikle Belediye Otobüslerinin İLK ve SON duraklarında Şoförlerin ihtiyaçlarını karşılayacak küçük büfe veya Otobüs hareket Amirliği tarzı minik yapılar yapılması gerekmektedir. Bir çok yerde karşılaştığım durumda Şoförler tuvalet ihtiyaçlarını bile yapamaz durumda kalıyorlar. Oysa yapılacak bir düzenlemeyle İLK ve SON durakların olduğu yerlerde WC, ÇAY ve SU ihtiyaçlarını karşılayıp 10-15 dakika kadar Şoförlerin dinlenebileceği, nefes alabileceği minik yerler yapılabilir kanaatindeyim. Son duraklara yakın 8-10 m2’lik bir Dükkan kiralanması bile bu sorunu çözmeye yetecektir.

Şehrimizin giderek gelişmesi ile birlikte bazı Güzergahlar aşırı uzun hale gelmiştir. Bazen 15-20 Km uzunluğa sahip güzergahların oluşması gereksiz yakıt ve zaman israfına sebep olabilmektedir. Bu sebepten dolayı Araçlar hareket saatlerine UY(A)MAMAKTADIR. Sabah işimize giderken karşılaştığımız en önemli sorunlardan biride Şoförlerin hareket saatlerine uymamasıdır. Bazen hareket saatinden 10-15 dakika önce bazen ise normal hareket saatinden onlarca dakika sonra hareket edilebilmektedir. Güzergahların uzun olması bahanesiyle Şoförler YETİŞME problemi yaşadıklarından dolayı bunu yapmak zorunda kaldıklarını ifade etmektedirler. Ancak bu belirsiz saatlerde kalkışlar yüzünden insanlar işlerine giderken problem yaşayabilmektedirler.

Bazı Şoförlerin Vatandaşlara karşı BAKIŞ AÇISI SIKINTILIDIR…

Özellikle Özel Halk Otobüsü ve Dolmuşların Şoförlerinin ÇOK BÜYÜK ÇOĞUNLUĞU (Neredeyse HEPSİ)  HİZMET İÇİ EĞİTİMDEN GEÇMEMİŞ kişilerden oluşmaktadır. Kaba, Negatif bakış açısıyla Vatandaşlara bazen hakaret etmekte bir beis görmemektedirler. Belediye Otobüs Şoförlerinin bunların yanında Melek gibi kaldığını görmek sevindiricidir.  Trafik Kurallarının hiçbirine uymayan, Kırmızı Işıklarda dahi geçmekte hiçbir beis görmeyen, Trafikte SLALOM YAPAN Şoförler sebebiyle bir çok kaza yaşanmış ve halende yaşanmaktadır.
Taşıdıkları Yolcuların sayısınca gelir elde edilmesi sebebiyle Özel Halk Otobüsleri ve Dolmuş şoförleri canhıraş bir şekilde araç sürmekte, bazen yolcu daha araca tam binmeden kalkış yapmakta, ani gaza basıp ani frenler yapılmakta, Trafikte adeta canavarlıkta sınır tanımamaktadırlar. Şoförlerle bu durumu konuştuğumuzda, “Diğer araçlardan daha az gelir olması durumunda hat Sahipleri tarafından BAŞARISIZ GÖRÜLEREK işlerine son verildiğini, bu sebeple HIZLI ve SÜRATLİ hareket etmeye MECBUR olduklarını” ifade etmektedirler… Yani, SIRF DAHA FAZLA PARA yüzünden can ve mal Emniyeti SIFIRA inmektedir… Şehrimizde yapılan bu ulaşım hizmetleri karşılığında her bir aracın taşıdığı yolcu sayısı o aracın menfaatine yazılmaktadır.  Yani bir araç kaç yolcu taşıyorsa o kadar rantabl olmaktadır. Bu şekilde oluncada her bir Özel Halk Otobüsü veya Dolmuş hattı Şoförü olabilecek en fazla sayıda ÜCRETLİ yolcu taşımaya gayret etmek ZORUNDA KALMAKTADIR.
Buda daha fazla yolcu taşımak için;
a.) Araç ile ÇOK HIZLI ve SERİ hareket edilmesine ve bu yol ilede Trafiğin tehlikeye atılmasına sebep olunmaktadır,

b.) Özel Halk Otobüslerine binmeye çalışan Ücretsiz karta sahip Vatandaşlara bir çok defa hakaretler edilmesine, bir çok kez yolcu olarak araçlara alınmamalarına, hatta bir çok yerde durakta yaşlılar ve engelliler varsa aracın durakta durmamasına yol açmaktadır.

c.) Seferlerin düzensiz yapılmasına sebep olmaktadır,

d.) Şoförlerin sürekli gergin olmalarına, Şoförlerin BİRBİRLERİYLE TRAFİKTE YARIŞMASINA neden olmaktadır…

 

Dolmuş ve Otobüslerin güzergahları sıkıntılıdır. Dolmuşlar bir çok bölgeye uğramamaktadırlar. Mesela 500 Evler bölgesinde SADECE GİRİŞE kadar gelmekte ve Urfa Yolundan HAYLİ UZAK OLAN İÇ KISIMLARA UĞRAMAMAKTADIRLAR. Örneğin, Afet Evleri, Afad ve 1500 Adet Konutun hizmete girdiği YENİ TOKİ bölgesine SADECE A5.AZ  ve E9 Otobüsleri uğramakta diğerleri HİÇ UĞRAMAMAKTADIRLAR… 

 Şehrimizde ÇOK SAYIDA DOLMUŞ HATTI VARDIR.
Dolmuş Sayısının ÇOK olması trafikteki ARAÇ sayısını olumsuz etkilemektedir. Bir Dolmuşun taşıyabileceği yolcu sayısı en fazla 18 kişidir. Dolmuşların AYAKTA YOLCU TAŞIMASI KANUNEN YASAKTIR. Oysa Otobüslerde BU SORUN YOKTUR, Otobüse girebildiği kadar yolcuyu Otobüse alabilir…

 Belediye Otobüslerinin geçtiği güzergahlar ÖZEL HALK OTOBÜSLERİNE NAZARAN DAHA KISITLIDIR.  Otobüs güzergahları belirlenirken Dolmuşlar ve HALK OTOBÜSLERİ LEHİNE bir DÜZENLEME YAPILMIŞTIR. Örneğin Dağkapı Meydanındaki Surların altında bulunan eskiden Belediye Otobüslerinin de uğradığı Otobüs Hareket Alanı TAMAMEN ÖZEL HALK OTOBÜSLERİNE TAHSİS EDİLMİŞTİR. Belediye Otobüslerine binmek isteyen kişiler ANCAK GALERİA Önüne giderlerse otobüse binebilmektedirler. Dağkapı, Tekkapı, Çiftkapı, Trafik, Valilik ve Ofis Ekinciler Caddesi gibi çok yoğun olan bölgelerde BELEDİYE Otobüsleri girememektedir. Bunun yerine Galeria, Adliye, Seyrantepe yolu üzerinden Ofis Gevran Caddesi gibi YOLCU SAYISININ EN AZ olduğu güzergah Belediye Otobüslerine tahsis edilmiştir. Bir çok güzergah yolcusu için bu bir SIKINTI Sebebidir. En çok kullanılan güzergâhlar Özel Halk Otobüslerine tahsis edilmiş, Belediye Otobüslerine adeta ANGARYA GÜZERGÂHLAR muamelesi yapılmıştır.

Bu açılardan bana göre Diyarbakırımızda Toplu Taşıma Sorununun çözümüne yönelik ÖNERİLERİMİZ şu şekildedir;

Tüm Dolmuş ve Özel Halk Otobüsleri sahiplerine 2 kişiye 1 BÜYÜK OTOBÜS tahsisatı yapılarak, Yarım Otobüs ve Dolmuşlar TRAFİKTEN TAMAMEN KALDIRILMALIDIR. Böylece HEM ARAÇ SAYISI DÜŞMÜŞ ve hemde ARAÇLARIN YOLCU TAŞIMA SAYISI ARTMIŞ OLACAKTIR. Bu, Hem Trafiğin ve hemde Vatandaşın rahat etmesine sebep olacaktır.

Otobüslerde çalışacak TÜM ŞOFÖRLER Hizmet içi Eğitime alınarak VATANDAŞLARLA İLETİŞİM PROBLEMLERİ ORTADAN KALDIRILMALIDIR.

Bazı yoğun güzergahlara özellikle sabah ve akşam saatlerinde takviye Otobüs seferlerinin konulması elzemdir.

Otobüslerde yolculardan NAKİT PARA ALINMASI OLAYI TAMAMEN KALDIRILMALIDIR. Halen Özel Otobüsler (Yasak olmasına rağmen) Vatandaşlardan Para almaktadırlar.

Otobüs KARTI ve Diyarkartların para yüklemeleri için ÖNEMLİ ve YOĞUN İNSAN SİRKÜLASYONU OLAN DURAKLARA DİYARKART ATM’leri konulmalıdır. Örneğin; Ceylan AVM önündeki Diyarkart Dolum ATM’sinin aynısından Şehrin yoğunluğu fazla olan bir çok bölgesine daha yapılmalıdır. Kartı biten bir çok insanın rahatlıkla dolum yapabilmesi ve Şoför-Vatandaş gerginliklerinin EN ÖNEMLİ tartışmalarından olan bu konuyu TAMAMEN bitirmek çok zor olmasa gerek… Bu ATM’lerin sayısının çoğaltılması büyük rahatlık sağlayacaktır.

Diyarkart ATM’lerinin olmadığı duraklara yakın Market, Büfe benzeri işyerlerine DOLUM POS’ları bırakılmalıdır.

Belediye ve Halk Otobüsü FARK ETMEKSİZİN, TÜM OTOBÜSLER EŞİT KABUL edilerek ORTAK HAVUZA geçilmelidir. Bu ortak Havuzdan AY SONUNDA sağlanan gelir Her bir Otobüse Eşit gelecek şekilde dağıtılmalıdır. Bir Otobüs bir ay içinde 100 Adet yolcuda taşısa, 100.000 Adet yolcuda taşısa AYNI ÜCRETİ ALMALIDIR. Yolcu sayısına göre ücretlendirme TAMAMEN KALKMALIDIR.  Böylece araç Şoförleri gereksiz yere fazla yolcu için trafikte yarışmayacak, sadece güvenli bir şekilde seferini tamamlamaya bakacaktır. Bu uygulama KAYSERİ'de başarı ile uygulanmaktadır. Elbetteki ilk etapta bir çok Dolmuş ve Halk Otobüsü sahibi bu imtiyazlarını kaybedecekleri için bu duruma karşı çıkacaklardır. Ancak bu EŞİTLİK uygulaması ile zamanla onlarda bu işten kazançlı çıkacaklardır.

Otobüsler bu HAVUZ sisteminde Halk Otobüsü ve Belediye Otobüsü ayırımı yapılmadan her hafta güzergahları değişecek şekilde ayarlanmalıdır. Böylece sadece tek bir hat imtiyazı sona ermiş olacak Tüm Belediye ve Halk Otobüsleri Eşit haklara sahip olmuş olacaklardır. Bütün Otobüslerin bütün hatlara her hafta eşit şekilde Nöbetleşerek görevlendirilmesi halinde Dolmuş ve Halk Otobüsü sahiplerinden hiç kimse mağdur olmamış olacaktır.

Otobüs Seferleri diğer illerimizde olduğu gibi TAM SAATİNDE YAPILMALI, TAM Saatine uymayanların hakkında CAYDIRICI Cezai işlemler yapılmalıdır. Resmi yayınlarda 07:20 olarak açıklanmış ilk hareket saati 07:20'de yapılmalıdır. 07:19 veya 07:21'de hareket eden Şoförler cezalandırılmalıdır.

Otobüs Şoförleri TEK BİR ELDEN İŞE ALINMALI ve TEK BİR ELDEN İŞTEN ÇIKARILMALIDIR. ÖZEL veya Belediyeye ait Şoförlerden görev sırasında Vatandaşlara kötü davranan, Görev tanımlarına Uymayan Laubali davranışlarda bulunan Disiplinsiz Şoförler birkaç uyarıdan sonra işten çıkarılmalı ve bir dahada Şehir içi toplu Ulaşımda bulunan hiçbir otobüste çalışmaması sağlanmalıdır.

Belediye ve Halk Otobüslerine ÜCRETSİZ binme hakkı olan Kartlar yeniden düzenlenmelidir. Engelli, Yaşlı gibi TÜM ÜCRETSİZ KARTLARA YOLCULUK SAYISI SINIRI GELMELİDİR. Örneğin bir Ücretsiz Kart sahibi ya şu anda yapıldığı gibi ya bir ay içinde EN FAZLA 60 Adet yolculuk yapabilmelidir Yahutta Alternatif olarak bu KARTLAR her bir yolculuk için 0,35 Kuruş gibi bir ücret alınarak SINIRSIZ HALE GETİRİLMELİDİR. Ücretsiz kart sahiplerine bu iki seçenekte sunulabilir ve hangisini istiyorlarsa o uygulamadan faydalanmaları sağlanabilir. Mevcut haliyle ÖZELLİKLE HALK Otobüsleri Şoförleri ile Ücretsiz karta sahip Vatandaşlar arasında ciddi tartışmalar yaşanmakta ve halk Otobüsleri Şoförleri Ücretsiz karta sahip olanlara özellikle yoğun saatlerde hakaretlere varan söylemlerde bulunabilmektedirler.  Her bir Ulaşım için 0,35 TL gibi sembolikta olsa bir ücretlendirme olması halinde tahminimce tartışmalar en aza inecektir.

Diyarbakır’da SADECE BELEDİYE BAŞKANI için ve sadece Başkan'dan emir alan, Sadece Başkan'a Rapor sunan birkaç BAŞKAN MÜFETTİŞİ olmalıdır. TÜM GÜZERGAHLARDA farklı tarihlerde Sıradan bir yolcu gibi Otobüslere binecek bu şahıslar yanlış yapan veya OLUMLU ÇALIŞAN Şoförler varsa tarih ve saat vererek bunları bir rapor halinde Başkana sunacak olursa birkaç uygulamadan sonra TÜM Şoförler kendilerine çeki düzen vermek ZORUNDA kalacaklardır. Bu sayede yanlış yapana Ceza, Vatandaşa Olumlu davranan Şoföre ise Ödül verilebilir. (Bu Uygulama Belediyenin TÜM BİRİMLERİ İÇİNDE KULLANILABİLİR) Batıda birçok Önemli ve Ciddi Firma GİZLİ MÜŞTERİ Uygulaması ile KENDİLERİNE AİT İŞYERLERİNİ DENETLETMEKTE VE VARSA EKSİKLİKLERİNİ BULMAYA ÇALIŞMAKTADIRLAR. GİZLİ MÜŞTERİ Uygulaması firmaların kendilerinin gör(e)mediği eksiklikleri konusunda çok faydalı açılımlar sağlamaktadır.

Diyarbakır Toplu Taşıma güzergahları yeniden düzenlenmeli ve aşırı Uzun güzergahlar yerine Şehrin ortasında (Örneğin, Kantar mevkii gibi) MERKEZİ BİR DURAK yapılmalıdır.  Şehrin dört bir tarafından araçlar bu ortak noktaya gelmeli ve buradan tüm şehir güzergahlarına dağılmalıdırlar. Bu şekilde hem araç ve hemde ciddi bir yakıt tasarrufu sağlanabilecektir. Bu Merkezi Durak sayesinde Vatandaşlar hiç bir sıkıntı yaşamadan araç değiştirerek şehrin istediği bir bölgesine geçebilecektir. Böylece tüm şehir ulaşımı birbiriyle bağlantılı hale gelmiş olacaktır. Araç değişimlerinde bileti kullandıktan sonra 45 dakika içinde tekrar basılmasında aktarma ücreti alınmaması halinde çok ciddi bir kullanım rahatlığı sağlanmış olacaktır.


NOT : Bu Makale 28 ve 30 Kasım 2019 tarihlerinde 2 bölüm olarak Güneydoğu Güncel Gazetesinde yayınlanmıştır...

 

 


Başlık Kategori Yayın Tarihi
ÜCRETSİZ KİTAP DOĞRU BİR UYGULAMAMIDIR? Eğitim 22.01.2020
SURİYE İZLENİMLERİ Sosyal 18.01.2020
SİYASETMİ DÜŞMANLIKMI Politika 01.01.2020
YERELİN SONU (MU)? Ekonomi 11.12.2019
NOTER TAPU DEVRİ YAPABİLİRMİ? Genel 19.11.2019
Başlık Kategori Yayın Tarihi
Kadına Şiddet Dur Durak Bilmiyor! Sosyal 02.01.2020
SOSYAL YARDIM BAĞIMLILIĞI Sosyal 07.12.2019
UMUT DÜNYALARIMIZ Sosyal 27.11.2019
İslami Terbiye Şart Sosyal 06.10.2019
İyi miyiz ? Sosyal 22.06.2019