JEET KUNE DO SONRASI TARİHÇE

Daha önceden dövüş sanatı Jun Fan Gung Fu olarak biliniyordu (Lee’nin Çince adı Jun Fan’dır). Los Angeles’taki öğrencileri şunlardı: Ted Wong, Dan Lee, Bob Bremer, Jerry Poteet, Pete Jacobs, Richard Bustillo, Larry Hartsell, Herb Jackson ve Steve Golden. Bu sırada Lee turnuva şampiyonlarını da çalıştırıyordu. Örneğin Joe Lewis, Mike Stone, Chuck Norris ve Louis Delgado. Ayrıca Lee’nin meşhur bazı öğrencileri de vardı: Joe Hyams, Stirling Siliphant, Tom Tannenbaum, Lee Marwin, Kareem Abdul Jabbar, Roman Polanski, James Coburn ve Steve McQueen. Lee tüm okullarını 1969’da kapattı. Çalışma için “arka bahçe” (backyard) yaklaşımını benimsedi. Önce sınıfları küçük ve dersleri daha kişisel tuttu.

Wing Chun’un kol ağırlıklı disiplininden kurtularak Jhoon Rhee tarafından kendisine öğretilen hızlı tekmeleri kullandı. Bu süreçte henüz otuz yaşında ağırlık kaldırırken sırtını incitti. Doktoru bir daha tekme kullanmasını yasakladı. Dinlenme sürecinde JKD ile ilgili notlar aldı. Evrimleşmesi sürekli devam etti.

Bruce Lee farklı çalışma metotları kullandı.  Kuvvet için ağırlık çalışması, dayanıklılık için koşu, esneklik için stretching ve diğerleri. Stilsiz stile vurgu yaptı (the style of no style). Geleneksel stillerin kalıplarından kurtulmak gerektiğini söyledi. Jun Fan Gung Fu dediği sistemin de fazla kısıtlayıcı olduğuna karar verince evrimleştirerek Jeet Kune Do’ya ulaştı. Daha sonra bu ismi verdiğine pişman oldu. Çünkü belirli parametreler koyuyordu. Hâlbuki onun fikri sınırların dışında bir sanattı.  Anilikteki önemine binaen öncü yumruğu (straight lead) önemsedi. Hasma atak yaparken haber verme” dedi, “telgraf çekme” (Non-Telegraphic). Su gibi akarak açıları bulmayı öğütledi (be like water). Savunmaları uzatma yerine atağı anında durdurmayı (stop hits & stop kicks) ya da eşzamanlılığı (simultaneous parrying & punching) yani çabuk cevap vermeyi önerdi. Yükseğe tekmeyi egzersiz dışında hoş görmedi (low kicks & high punch & mixed). Wing chun’un etkisinden tamamen kopmadı (centerline). Gerçek dövüşü kriter edindi (combat realism). Klasiklerin tabularını yıktı (non classical). Akışkanlığı tavsiye etti (fluidity). Tüm mesafelerde rahatlık (comfort in all ranges) ve tüm pozisyonlarda rahatlık (adaptability in all positions) istedi. En yakın mesafede en uzun silahı kullanmayı teklif etti (longest weapon on nearest target). “Yumuşak hedefe güçlü silah” (strongest weapon softest target) dedi. Bireyin sistemden önemli (individual more important than the system) ve deneyimin de tekniğin üstünde olduğunu iddia etti (experience over technique). “Faydalı olanı al” dedi (absorb what is useful) ve “gereksiz olanı at” (hack away the unessential). Koşulsuzluğa (non conditional), kişsel özgünlüğe (individual uniqueness), doğallığa (spontaneity), stratejist olmaya, her yerde uygulanabilirliğe (applicable anywhere) çağırdı. “Limiti limit olarak kullanma” dedi (no limitation as limitation) ve “yolu yol olarak kullanma” (no way as the way). “Her şeyi dâhil ve hiçbir şeyi hariç tutmaz” dedi (all inclusive, excludes nothing). Bob and weave’den ve kırık ritim’den (broken rhythm) bahsetti. Ekonomik hareket edilmesini istedi(economy of motion); etkili (efficiency), direkt (directness) ve basitçe (simplicity). Atağın beş yolundan söz etti (five ways of attack), dövüşün dört mesafesinden (four ranges of combat) vs. Bu prensiplerle büyük bir dövüş filozofu olduğunu ispatlamış oldu.

Egzersizi çok önemsedi. Hatta bu işi yarım yamalak yapanlar bizim egzersize verdiğimiz önemi bile eleştirdiler. Bruce Lee’nin ilk iki okulundaki müfredatında egzersiz yoktur. Ama üçüncü ve son okulunda neden vardır? Çünkü bu noksanlığı gidermek istemiştir. Bu müfredatta önce fitnes programı vardır. Bruce Lee birçok dövüş sanatçısının fiziksel kondisyon için yeterince zaman ayırmadığını fark etti. Total fitnesin tüm elementlerini, kas kuvveti, kas dayanıklılığı, kardiyovasküler dayanıklık ve esnekliği dâhil etti. Kas gücünü geliştirmek için geleneksel vücut geliştirme ve ağırlık çalışmalarını kullandı. Dövüş sanatlarındaki fiziksel çalışmalarda başarılı olmak için zihinsel ve ruhsal hazırlığın önemli olduğunu vurguladı. “The Tao of Jeet Kune Do” (Jeet Kune Do’nun Yolu) isimli kitabında antrenmanın en ihmal edilen şey olduğunu yazdı. (In his book The Tao of Jeet Kune Do, he wrote Training is one of the most neglected phases of athletics.) Yeteneğin geliştirilmesi için çok fazla zaman harcandığı gibi kişiliğin geliştirilmesi için zaman ayrılmadığını söyledi.  Ancak Lee, “JKD sonuçta önemsiz teknikler meselesi değil yüksek derecede gelişmiş ruhaniyet ve fizik meselesidir” derdi.     

Lee’nin 1965 yılında Hong Kong’ta kalırken geliştirdiği ağırlık çalışma programı kol gelişimine çok önem veriyordu. O sırada tek kolla bicep curl’ü 32-36 kg dumbbell ile 3x8 yapabiliyordu. Squat’lar, push-up’lar, reverse curl’ler, concentration curl’ler, French press’ler, wrist curl’ler ve reverse wrist curl’ler gibi çeşitli hareketleri de 6-12 tekrar set başına çalışıyordu. Bu çalışma çabuk kasılan liflerini çalıştırdığı gibi kas kitlesini de artırmıştı ve kilosu 72’ye çıkmıştı.  O yılların şartlarında bunları bilinçli yapıyordu. Nitekim Lee’nin kütüphanesinde 2,500 adet kitabının olduğu söylenmektedir.

Lee güçlü adalenin daha büyük adale olduğuna inanıyorken daha sonar bu düşüncesinden vaz geçti. Çeşitli çalışma rutinleriyle deneyler yapıp kendini limitlerine kadar zorluyordu. İp atlama dâhil çeşitli egzersizler yapıyordu. Dövüş sanatçısının en önemli kas grubunun karın kasları olduğunu düşünüyordu. Çünkü her harekette bir miktar karın kası aktivasyonu gerekiyordu. Sabah 7-9 arası her gün karın kaslarını çalıştırma, esneklik artırmak için strateji ve dayanıklılığı artırmak için koşu yapıyordu. Saat 11-12 arası ağırlık çalışması ve bisiklet çalışıyordu. Lee için tipik bir aerobik rutin 2-6 mil’lik bir mesafeyi 15-45 dakikada koşmak olurdu. 3-5 dakikada bir de hızını değiştirirdi. Lee ek olarak da 10 mil’e (yaklaşık 16 kilometre) eşdeğer bir şekilde 45 dakika sabit bisiklete binerdi.

Lee bazen ip atlama (jump rope) katardı ve 800 jumping yapardı. Ayrıca yumruklarının derisini sertleştirmek için de ellerini sert kayalar ve mıcırla dolu kovalara sokuyordu. Bundan ilgili günde 500’den fazla tekrar yapardı. Hatta Chuck Norris, "Lee, vücut ağırlığına göre dünyadaki en güçlü adamlardan biriydi ve kesinlikle de en hızlısıydı” demiştir.

İnosanto, “Bruce Lee’ death, his art of Jeet Kune Do has gone through different phases” yani, “Bruce Lee’nin ölümünden sonra Jeet Kune Do değişik evrelerden geçti” demiştir. Önceleri asistan öğretmen Dan Inosanto JKD sınıflarını küçük tuttu. Zaman geçtikçe sınıflar büyüdü. Seminerlerin popülaritesi büyüdükçe JKD yaygınlaştı. Lee’nin bazı öğrencileri Jeet Kune Do’yu Lee’nin kendilerine öğrettiği gibi öğretirken diğer bazıları ise kendi kültürel sanatlarını örneğin Filipino Kali, Thai Boxing ve French Savate gibi katmaya başladılar. Bruce Lee tüm dövüş sanatlarını ve biçimlerini önemsediği halde çoğu kişi bunu onların hareketlerini kendi sanatına katmaktan çok onlara karşı nasıl savunma yapacağını öğrenmek amacıyla böyle yaptığı fikrine katılacaktır. Elbette bunu da dikkate aldı; ama asıl olarak  “faydalı olanı al” prensibinden yola çıktı. Jeet Kune Do komplike hareketler veya stilize kalıplar yerine basitliği arar. Bruce Lee’nin asistanlarına göre, “While every martial artist will find their own JKD within their own self, there will always be a core set of principles that establishes Jeet Kune Do as an art in and of itself.” Yani,“Her dövüş sanatçısı kendi JKD’sini kendisi bulacak olmasına rağmen, daima JKD kendi başına bir sanat oluşturan bir çekirdek prensipler serisi olacaktır.”

Oakland’da James Jimm Lee’nin ölümünün ertesi yılında Bruce Lee de beklenmedik bir şekilde çağının üzerindeki prensipleri geriye bırakarak öldü (1973).

                                                                                                                      YÜKSEL YILMAZ


Başlık Kategori Yayın Tarihi
GERÇEĞİN TAHLİLİ Felsefe 06.09.2019
SIRRIN LİMİTLERİ Felsefe 31.08.2019
DİNE KATILAN HURAFEYİ SORGULAYIN Genel 28.08.2019
Ümmetin kafası neden karıştı? (17) Genel 27.08.2019
MÜSLÜMANLARIN KAÇIRDIĞI TARİHİ FIRSAT Politika 12.08.2019
Başlık Kategori Yayın Tarihi
Şampiyon Galatasaray!! Spor 20.05.2019
Bitmeyen çile Spor 16.04.2019
Endustriyel futbol Spor 12.04.2019
Galatasaray,ın Fetret devri Spor 04.04.2019
Futbolda Bedava Tiyatro! Spor 10.02.2019