CHİ SAO METODUNU TANIYALIM

Partneriniz karşınızda iki kolunuzu kaldırmış sizin iki kolunuza temas ederek ve teması koparmamaya çalışarak göğsünüze söbeler gibi vurmaya çalışıyor. Aslında Gung-Fu sisteminin bir çalışma metodu olan Chi-Sao (yapışık eller) daha ziyade kısa mesafeli seri saldırı ve savunmaları içeren gelişmiş ama basit el tekniklerine sahip bir dövüş sanatı olan Wing Chun dalında çalışılmaktadır. Chi-Sao, ellerin akıcılığını ve hasmın kontrolünü sağlamak için hisleri güçlendirir. Hassasiyet artınca hasma karşı hem atak ve hem savunma gelişir. Geliştikçe kombinasyon ve koordinasyon artar. Bu çalışmada daha ziyade Tan Sao (palm up arm), Bong Sao (wing arm) ve Fook Sao (controlling arm) isimli el pozisyonları kullanılır. Önemli bir prensip olan merkezi hattı “centerline” (chung-sien) hedeflemek Chi-Sao metodunda çok mümkündür.

Relaks haldeki kollarla Chi-Sao çalışmalarında hasmın temasıyla sezgiler devreye girer. İç güç (chi-gung) sürekli ve kıvamında olarak devrededir. Hasımla bir bütün olunmuştur. Hareketler her geçen çalışmada daha çok sezilir. Hasmın gücünü boşa çıkararak ona kullanma söz konusu olmaya başlar. Açılan kapıları anında hissederek merkezi savunma ve saldırı çizgisi dağıtılır. Hasmın atakları bir an teması biraz artırmakla hissedilir; fakat temasın çok azaldığı durumlarda atak hissedilemeyebilir. Yin-yang prensibinde olduğu gibi sürekli bir eylemsizlik (wu-wei) ama biraz artan ve biraz azalan temas söz konusudur. Atak yapacağımız zaman teması azaltırız ama ona da atak imkânı vermiş olacağımızdan çok hızlı olmalıyız. Atağı hissetmek için teması azaltırız ama ona atak yapma imkânımızı da azaltmış oluruz. Bu böyle sabit olmayan bir dalgalanmadır. Rakibin doğal akışına dâhil olmak ve onunla akmak sadece bedensel bir eylem olmayıp zihin çok önemlidir.

Önceleri Dan-Chi-Sao (tek yapışan kollar) ile başladıktan sonra Sheung-Chi-Sao’ya (çift yapışan kollar) geçilebilir. Daha sonra kapalı gözlü Chi-Sao (bong-an-chi-sao) egzersizleriyle hisler daha da ileri aşamaya ulaşabilir. Wing-Chun’da genel olarak trapping teknikleri, bloke ve atak becerisi (el teknikleri), tekniğin dengesi, hareketsiz dirsek hattı, el ve ayak teknikleri kombinasyonu, zamanlama, dayanıklılık ve kendine güven esastır.

Bruce Lee ve kendisinin Jesse Raymond Glover gibi özellikle ilk dönem öğrencileri Chi-Sao üzerinde çok durmuşlardır. Bruce Lee’nin Chi-Sao üzerindeki ilk düzenlemesi “duruş”tur. Wing Chun’un “Yee Ji Kim Yeung Ma” isimli karakteristik düz duruşundaki Chi-Sao’yu Bai Jong isimli hazır duruşta tercih etmiştir. Böylece klasik Wing Chun duruşunun yanlara denge sağlayabilen ama ileri ve geriye sağlayamayan sıkıntısını Bai Jong duruşu alarak ileriye ve geriye de denge sağlamak suretiyle çözmüştür.

Bruce Lee’nin Seattle’da ilk açtığı okulda Chi Sao dersi mevcut olduğu halde, sonraki okullarında (Oakland ve Los Angeles) Chi Sao eğitimi yoktur. Ed Hart’a göre Bruce Lee, Chi Sao yapmayı severdi. Ama "Okul açtığında çok fazla Chi Sao öğrettiğini düşünmüyorum” diyor. Bu dönem Chi Sao daha çok Bruce Lee’nin ilk öğrencisi Jesse Glover’ın önemsediği ve çalıştırdığı bir metottur. Nitekim Tom Keplar da Glover’ın bu metoda verdiği önemi bana vurgulamıştır. DeMile kolaylaştırılmış Chi Sao’dan söz eder ve temelde faydasını görmüş olmalı ki bir temel egzersiz olarak terk etmemekten yanadır. Trapping maharetlerini geliştirmek için Chi Sao kritik egzersizdir. Farklı büyüklükteki ve güçteki öğrencilerin eşit hale gelmesine yardımcı olur. Chi Sao çoğu atakların oluştuğu yakın dövüşün temelini ve kendi enerjinizi engellemeden hasmın enerjisini engellemeyi öğreterek hasmın reaksiyonlarını sınırlı bir alanda kontrol etmek için bir dizi prosedür önerir. Bu belirli prosedürler duruşu, centerline’ı, temel kol ve el pozisyonlarını, rotasyon prosedürünü ve atak opsiyonlarını belirler. Bu türden belirlenmiş prosedürlere sahip olmak öğrenciye trapping’in tüm temel konseptlerini anlayana kadar hareketlerini tekrar etme imkânı sağlar. DeMile’in “Kolay Chi Sao” dediği çalışma kendi tercihi olan bir metot olup bilimsel ve basitçe anlatılırsa daha kısa sürede öğrenilir. Chi Sao yumuşak, orta ve ağır olabilir. DeMile yumuşak Chi Sao öğretirken mantığı şudur: Enerji ekleyip sertleştirebilirsin; fakat sert başlayıp yumuşatmak zordur. Jesse Glover’ın okulundaki Chi Sao da Dan İnosanto okulundan çok farklıdır. Partnerler bong/tan/fook pozisyonunda kilitlenir ve birbirlerine büyük ileri güç uygularlar. Çok miktarda enerji harcanır. Hareket ederlerken merkezdeki herhangi bir açık gövdeye vuruşla sonuçlanır. Vuruşlara kontralar yapılmaz. Ama Glover okulunda daha çok vuruşlara kontra veya trapping teknikleri söz konusudur. Bu çocuklar sürekli ileri vuruş basıncı (forward striking pressure) uygularlar ve yavaş hareket ettiğinizde vuruş otomatik olarak gelir. Ama Tom’un da İzmit’te dediği gibi Glover okulunda göğüs bölgesinin yanmaması imkânsızdır. Chi Sao çalışmasında direkt vuruşa daha çok konsantre zaman ayrılır. Stirling Dale Silliphant’ın güçlü kişilerin atağına karşı etkili olduğunu düşündüğü Chi Sao’yu gözleri bağlı çalışmışlar. Pat Strong’a göre ise Wing Chun'un Chi Sao çalışması Bruce’ ta hasmın savunmasından su gibi geçmesini sağlayan özel bir çeşit kontak hassasiyeti geliştirmişti.

Chi-Sao metodu bizim JKD Kulelkavido programlarımızda da bir değişikliğe uğramıştır. Biz klasikler gibi yanlara doğru değil ileri doğru çevirmelerle (drilling) başlıyoruz. Devinimler daima merkezi hatta yönelik olduğu için vurma imkânı ilk patlayana değil her an her iki tarafa da verilmektedir. Her iki tarafa da imkân vermesi gerçek hasımlara da imkân verebileceği olarak algılanmamalıdır. Aksine çalışma arkadaşınıza imkân vermekte ve bu işinizi daha da zorlaştırmaktadır. Çünkü hep vuran siz olamayabilirsiniz. Öyleyse hisleri daha da artırmak gerekir. Rekabetin mümkünlüğü işte bu hislerin daha çok artırılmasını da mümkün kılacaktır. Duruşumuzu ise klasikler gibi değil, Bruce Lee’nin bai jong’uyla tercih ediyoruz.

JKD Kulelkavido’nun Chi-Sao’su basitten karmaşığa doğru şöyle kategorize edilebilir:

1.   Dan Chi-Sao (düz): izometrik

2.   Dan Chi-Sao (çapraz): izometrik

3.   Dan Chi-Sao (düz): dinamik

4.   Dan Chi-Sao (çapraz): dinamik

5.   Seung Chi-Sao: izometrik

6.   Seung Chi-Sao: dinamik

7.   Seung Chi-Sao: komple

8.   Bong-An-Chi-Sao: dinamik

9.   Bong-An-Chi-Sao: komple

10. Da-Chi-Sao

 

NOT: Merkezi hat anlamına gelen “centerline”ın Çince bir başka ifadesi de Chung-Sum-Sin’dir. İngilizce “sticky hands” olarak bilinir. Chi-Sao ile alakalı bazı terimlerin kapalı kaldığını biliyorum. Bir başka yazıda bunları açıklayacağım. Ayrıca burada ismi geçen şahısların hepsi Bruce Lee’nin orijinal öğrencileridir. Yazılarımız devamlı nitelikte oldukları için arşivlemenizi tavsiye ederim.

www.bizimkocaeli.com/yazar/yuksel-yilmaz/chi-sao-metodunu-taniyalim/13912.html   18 Temmuz 2014

 


Başlık Kategori Yayın Tarihi
BİR SAVUNMA YAZISI (14) Genel 26.06.2020
BİR SAVUNMA YAZISI (13) Genel 25.06.2020
BİR SAVUNMA YAZISI (12) Genel 24.06.2020
BİR SAVUNMA YAZISI (11) Genel 15.06.2020
BİR SAVUNMA YAZISI (10) Genel 14.06.2020
Başlık Kategori Yayın Tarihi
Fenerbahçe'nin Yeni Teknik Direktörü Spor 04.03.2020
Sınırların takımı Beşiktaş! Spor 19.01.2020
Futbol Köyleri ve Bölgesel Milli Takım Karmaları Spor 17.01.2020
Şampiyon Galatasaray!! Spor 20.05.2019
Bitmeyen çile Spor 16.04.2019