KULLUK VE İBADET FARKI

Kur’an-ı Kerim’deki “abd” sözcüğü ülkemizde gelenekçiler tarafından “ibadet” olarak kullanılmaktadır. Bu anlayış kiliseyi ve havrayı ibadethane olarak gören gayri müslimun tarafından ithal edilmiştir.

Nihayet eskilerdeki mescid önce cami olmuş, sonra cami de bir ibadethane olurken hiç yadırganmamıştır. İbadethane “ibadet edilecek yer” demektir. Hıristiyan kilisede ibadetini yapar ve çıkınca ibadet biter. Yahudi de böyle. Nihayet Müslüman da camide ibadetini yaptı ve cami avlusuna çıkınca ibadet bitmiş oldu. İbadet oraya kadar olunca da cami avlularında her türlü dedikodu, fitne, koğuculuk, geyik muhabbeti yadırganmaz oldu. Aynı dedikodu camide yapılsa, biri yanlarına yanaşarak, “susun, burası dedikodu yeri değil” diyebilirdi. Sanki cami dışına çıkınca bu yapılabilirdi. Cem evi de bir ibadethanedir.

İbadet halinde olmak için belli başlı şeyleri yapmak gerekirdi. Namaz kılan ibadet halindeydi; oruç tutan, hacca giden. Garibanın biri gelmiş size derdini açmış, onun derdini halletmek için seferber olmak yerine “Allah versin, Allah versin” demek çok kolaydı. İbadethanelere giderek cimrilikler telafi ediliyor ve günahlar bağışlanıyordur diye zannedilir.

Fakat bir de “abd” kelimesini “kulluk” diye çevirenler vardır. Kulluk deyince ibadethane ortadan kalkar ve tüm yeryüzü kulluk yapmak için yaratılmış olur. Tüm yeryüzü secde yeri olur ki zaten bu Kur’an’da da vardır.

Kulluk” sözcüğü sadece mekânı değil zamanı da sınırsız tutar. Kulluk bugün algıladığımız ibadet gibi belirli saatlerde değildir; günün yirmi dört saati kulluk yapılabilir. Gün boyu iyilik eden, helal kazanan ve Allah yolunda yorulan bir kimsenin geceleyin yorgunluğunu giderirken uykusu da kulluktur. Kulluk yatarken de olur; otururken de, ayakta da.

Şu halde mezhep dinlerinin etkisinden sıyrılarak bu şuurla Kur’an-ı Kerim’de geçen tüm “abd” sözcüklerini “kulluk” olarak çevirirsek ilgili ayetleri daha iyi idrak etmişiz demektir.  Bu takdirde akılda iyi oturamamış bazı tutarsızlıklar da kalkacak ve tatmin olunacaktır. Kur’an’daki kavramları doğru telaffuz etmek mesajları doğru anlamada olmazsa olmaz şartlardandır. Yok eğer ille de “ibadet” sözcüğünü kullanacaksanız, bizim burada “kulluk” sözcüğüne verdiğimiz anlamı “ibadet” sözcüğüne yüklemeniz gerekir.

Sözgelimi bir ayet “Mü’min kullarıma söyle” diyor. Burada “abd” kelimesini sıkışınca “kulluk” olarak çevirmekten başka çare bulamıyorlar. “İbadet” sözcüğüyle çeviremiyorlar. “Abd” sözcüğü bu ayette ibadetle ilişkilendirilerek ve orijinale sadık kalınarak motomot nasıl çevrilebilir? “İbadet eden mü’minlere söyle” mi desin? Olmaz. O zaman ibadet halinde olmayanları ilgilendirmiyor demek olur. Fakat kulluk halinde olmamak diye bir vakit olamaz. Mezhep taassubumuz ve farklı kültürlerin inancımıza tecavüzü maalesef algımızı bu duruma getirmiştir. Geldiği hale bakınız ki artık “abd” kökünü içerdiği halde “ibadet” kelimesi asıl anlatılanı anlaşılanın dışına itmektedir.

Bazı kavramlar vardır; farklı anlasanız da amel ya da muamelatta çok şey fark etmez;  merdiveninizi dayadığınız binanın üçüncü katının balkonuna ha sol köşeden girdiniz, ha sağ köşeden. Bunun önemi yoktur. Fakat merdiveninizi yanlış binaya dayadıysanız var ya… Bunun gibi bazı kavramları farklı anladığınızda anlatılmak istenenin tam tersini dahi anlayabilirsiniz ki bu şu demektir:  Hayatınız boyunca gerçeği hiç anlamadan bu dünyadan göç etme gafleti.  Dikkat, anlamaya yetecek kadar vaktiniz varken bunu değerlenirdiniz.

Sorunu oluşturan Arapça dışı bazı dillerin müdahalesi ve anlam kaosu yaşatmasıdır. İşte böylece mesela bir “ibadethane” sözcücüğü icat oluyor. İbadet nerede yapılır? İbadethanede. İbadethane neresi? Cami. Bu zekâsız algı neyi doğurdu? İbadet camide yapılır ya da camide yalan söylenmez yahut cami avlusunda küfredilmez. Oysaki doğru olan ibadet temiz olan her yerde yapılır ve zaten aslında ibadetin dışına asla çıkılmaz. Kulluk her zaman ve her yerdedir. Ayrıca aslında mescid bütün yeryüzüdür. Mescid binaları semboliktir ve elbette sakıncalı değildir. Fakat yalan cami dışında da söylenmemelidir. Üstelik vaktimizin çoğu cami dışında geçmektedir. Küfür sadece cami içinde ya da cami avlusunda değil hiçbir yerde ve hiçbir zamanda makul değildir. Dilimize yerleşmiş şekliyle “ibadet” sözcüğü eksik ve kısıtlıdır; fakat “kulluk” sözcüğü sınırsız kullanılmaktadır. Eğer böyle olacaksa “kulluk” sözcüğünü tercih etmeliyiz. Yok eğer “kulluk” sözcüğünün zenginliğini “ibadet” sözcüğüne de taşıyacaksak işte o zaman eyvallah.

Artık meallerdeki ”ibadet” sözcükleri yerine “kulluk” sözcüklerini kullanarak anlatılanı daha doğru anlayabiliriz.

                                                  22.08.2012 / İZMİR – YÜKSEL YILMAZ


Başlık Kategori Yayın Tarihi
HOCAM AHMET BAYDAR’DAN TUTTUĞUM NOTLAR (1) Genel 23.02.2020
DUYGULARDAN FISILTILAR (3) Şiir 13.02.2020
DUYGULARDAN FISILTILAR (2) Şiir 11.02.2020
DUYGULARDAN FISILTILAR (1) Şiir 05.02.2020
NEREDE O ESKİ MEYDANLAR VE MEYDAN OKUYANLAR? Spor 31.01.2020
Başlık Kategori Yayın Tarihi
SURİYE’DE BARIŞ MÜMKÜN MÜ? Genel 22.02.2020
ATAKAN KAYALAR Genel 21.02.2020
15 Şubat Ve Sevgililer Günü Genel 13.02.2020
Felaketler Ülkesi Olmak İstemiyoruz!!! Genel 07.02.2020
BEKÇİLİK SİSTEMİ YENİDEN, NEDEN! Genel 05.02.2020