Sultan İbrahim'in Gelin Çocukları

Osmanlı padişahları içerisinde "deli" namıyla anılan padişahlar, tarih araştırmacılarının nedense ilgi odağı haline gelmiyor. Ağız birliği etmişçesine "Akıl sağlığı bozuk tek padişah Sultan I. Mustafa'dır. Diğerlerine deli denmez." Demeyi, araştırma ve bilgi sunumu için yeterli sayan tarihçilerimiz, Osmanlı'nın parlak dönemlerini anlatmaktan herhalde ruh sağlığı bozuk olan padişahları anlatmaya zaman bulamıyorlar. Padişahlar içerisinde akıl sağlığı konusunda tartışmalar yapılan üç isim vardır. Bunlar Sultan I. Mustafa, Sultan V. Murad ve Sultan İbrahim... Sultan V. Murad'ın akıl sağlığının yerinde olduğunu ve yaşadıklarının tek kelime ile özeti yapılırsa bunun "paranoya"dan ibaret olduğunu düşünüyorum. Diğer isim I. Mustafa'nın deliliği ise neredeyse tüm tarihçilerin mutabakata vardığı bir gerçekliktir. Benim bu yazımda kısaca değineceğim padişah ise Sultan İbrahim... Sultan İbrahim, kendinden önceki padişah IV. Murad'ın baskıcı döneminde büyüdü. Dördüncü Murad'ın diğer şehzadeleri öldürtmesi ve İbrahim'in bu acımasız ve baskıcı ortamda yetişmesi, birazdan anlaşılacağı üzere onun ruhi gelişiminde menfi tesirler bırakmıştır. IV. Murad'ın ölmeden önce, son şehzade İbrahim'i de öldürtmek istediği, ancak buna izin verilmediği söylenir. Dördüncü Murad'ın vefat haberi Şehzade İbrahim'e sunulduğunda, İbrahim ilk olarak bunun kendisine karşı yapılmış bir komplo olduğunu düşünür. Nitekim IV. Murad'ın cesedi kendisine gösterilmeden bu duruma inanmaz ve ancak ceset gösterildiğinde tahta geçmeyi kabul eder. Sultan İbrahim'in sekiz yıllık döneminde yaşanan siyasi olaylara bu yazıda değinmeyeceğim. Ancak Sultan İbrahim'in önemli özelliklerinden birisinin, kendisinden sonraki üç padişahın (IV. Mehmed, II. Süleyman ve II. Ahmed) babası olduğuna değinmeden geçmemek gerekir. İbrahim tahta ilk geçtiğinde iki yıl boyunca erkek çocuğu olmadığı için hanedanın sona erme tehlikesi olmasına rağmen, kendisinden sonraki üç padişahın babası olabilmiştir. Sultan İbrahim'in oğulları kadar konuşulmayan ve nedense görmezden gelindiğini düşündüğüm diğer çocukları, yani kızları ise apayrı bir konudur. Kız çocuklarına yaptığı enteresan düğünlerle tarih sayfasında yer alan Sultan İbrahim'in bu düğünleri, belki dünya tarihinde var olmuşsa da Osmanlı hanedanında farklı bir sayfa olarak sayılabilir. Samur kürklere meraklı olduğu kadar düğünlere de meraklı olan Sultan İbrahim, tarihte yapılan gösterişli düğünler gibi düğünler yapmak istemiştir. Halkın gözünde "güçlü padişah" imajını perçinlemek için bu düşüncesini uygulamaya koymaya hazırlanan sultanı bir engel beklemektedir. Ne padişahın erkek çocukları sünnet edilecek yaştadır ne de kız çocukları evlenme çağına gelmiştir. Ancak tahta geçene kadar doğru dürüst saray dışına bile çıkmamış padişahı, etrafındakiler küçük yaştaki kızların evlendirilebileceğine ikna ederler. Yahut kandırırlar... Tarihçi Erhan Afyoncu'nun isim isim not ettiği bu padişah kızları iki, üç yaşlarında iken evlendirilmiş ve henüz bakir iken dul kalmışlardır. Bu isimleri makalede zikretmekte yarar görüyorum. Sultan İbrahim'in 2,5 yaşındaki kızı Fatma Sultan, 50 yaşındaki Vezir Yusuf Paşa ile evlendirilir. Ancak Hanya'nın fethi sırasında başarısız oldu diye öldürülür. Dört yaşında dul kalan Fatma Sultan bu kez de Fazlı Paşa ile evlendirilir. Bu kez de Fazlı Paşa ölünce Fatma Sultan, ergenlik çağına girmeden ikinci kez dul kalmış olur. Bir diğer "Padişah Kızı" Beyhan Sultan ise 2 yaşındayken Veziriazam Hezarpare Ahmed Paşa ile evlendirilir. Ancak Beyhan Sultan'ın babası Sultan İbrahim tahttan indirilince kızının kocası Ahmed Paşa da öldürülür. Böylelikle Beyhan Sultan 3 yaşında dul kalır. Beyhan Sultan daha sonra Uzun İbrahim Paşa ile onun ardından da Bıyıklı Mustafa Paşa ile evlendirilir. Padişahın üçüncü kız çocuğu olan Gevherhan Sultan da 4 yaşındayken Cafer Paşa ile evlendirilir. Daha sonra iki kocayla daha "muradına eremeden" ayrı kalır. Dördüncü kocası Gürcü Mehmed Paşa ile evlendirildiğinde ise hala ergenlik çağına gelmemiştir. İşte kimilerinin onun adına yazılan fermanlara bakarak neredeyse "dahi" ilan edecekleri Sultan İbrahim'in çocuklarının başından geçenler... Ne dersiniz sizce de "deli" namıyla anılmayı az da olsa hak etmiyor mu?


Bu yazıya ilk yorumu siz yazın.